«ԱԶԴԱԿ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ԱԲՕ ՊՕՂԻԿԵԱՆԻ ՀԵՏ
Հայ մամուլին կարեւորութեան ու դժուարութիւններուն եւ Լոս Անճելըսի «Ասպարէզ» օրաթերթի պայմաններուն մասին մօտէն ծանօթանալու համար «Ազդակ» հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ «Ասպարէզ»ի խմբագիր Աբօ Պողիկեանի հետ։
«ԱԶԴԱԿ» - Ինչպէ՞ս կ'արժեւորէք մամուլին կարեւորութիւնը։
ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ.- Այդ մէկը բացարձակ ճշմարտութիւն է, որուն մասին խօսիլն արդէն...
Իսկ հայ մամուլը...
Հայ մամուլի լրատուութեան դաշտը կազմակերպելու խնդիր կայ այսօր։ Կը կարծեմ, որ այսօր ժամանակի բոլոր հնարաւորութիւնները օգտագործելու պարտաւորութիւնը ունին հայ մամուլի պատասխանատուները եւ տեղեկատուական դաշտի կազմակերպողները։ Անոնք մնայուն կերպով քայլ պէտք է պահեն օրուան հետ, եւ պէտք է կարենան ժողովուրդի տարբեր խաւերը հետաքրքրող լայն աշխարհին նիւթերը ամէնէն արագ ձեւով փոխանցելու միջոցները գտնել։ Այդ ձեւերու փնտռտուքն է հիմնական աշխատանքը, եւ պէտք է պահել աւանդական թերթը՝ այժմէականացման ենթարկուած տպագիր մամուլը, որ կը ծառայէ այն հատուածին, որ տարիքով աւելի մեծ է եւ համացանց գործածելու ճանաչումը, գիտելիքները կամ կարելիութիւնները չունի։
«Ասպարէզ» օրաթերթը ի՞նչ բաժանմունքներ ունի, եւ գաղութին մէջ թերթը որքա՞ն հետաքրքրութիւն կը յառաջացնէ։
«Ասպարէզ»ը ունի հայերէն տպագիր մամուլը, անգլերէն առանձին բաժինը եւ կայքէջը, որ օրական դրութեամբ նորոգութեան կ'ենթարկուի։ Տակաւին կան՝ ասպարէզ փոսթը, Ֆէյսպուքը եւ թուիթըրը, որոնք երիտասարդութեան կողմէ օգտագործուող միջոցներ են, եւ որոնք բաւական հետաքրքրութիւն ստեղծած են։ Տպագիր թերթը կ'ապրի Լոս Անճելըսի մէջ եւ ա՛յն շրջաններուն մէջ, ուր մեծ թիւով համակարգչային սարքերը տեղ չեն գտած։
Տպագիր մամուլը համաշխարհային մակարդակի վրայ ներկայիս տագնապի մէջ է եւ կը դիմագրաւէ նիւթական դժուարութիւններ. հայ մամուլը որքա՞ն կ'ազդուի նշեալ տագնապէն։
Հայկական իմաստով, մենք տակաւին ժամանակ ունինք շարունակելու հայ տպագիր մամուլին երթն ու ծառայութիւնը, ինչպէս նաեւ՝ հայթայթելու համապատասխան նիւթականը։ Հայ թերթը այսօր տակաւին կրնայ ինքնաբաւ ըլլալ, շահաբեր ըլլալ, կրնայ ինքզինք պահել, բնականաբար եթէ իր ծառայութիւնները հետաքրքրական են ու մատչելի։
Սփիւռքահայ մամուլը ի՞նչ յատկանիշներ ունի, եւ որո՞նք են առկայ դժուարութիւնները։
Սփիւռքահայ մամուլը այսօր դժբախտաբար կրաւորական դիմագիծ ունի, որ համայնքին իրականութիւնը միջնորդուած ու մակերեսային կերպով կը ներկայացնէ ընթերցողներուն։ Ձեւ մը, որ միօրինակութեամբ կ'առաջնորդուի։ Սփիւռքահայ մամուլը քննական ըլլալու փոխարէն՝ ունի միայն տեղեկատուական բնոյթ, որուն պատճառով մեր ընթերցողները կը պատկանին յատուկ տարիքի մը։ Իսկ այն երիտասարդութիւնը, որ լեզուական հարցեր չունի եւ կը փնտռէ հետաքրքրականն ու իրականութիւններուն ծալքերը, ապա այդ մէկը չի գտներ մեր մամուլին մէջ։ Երիտասարդութիւնը «գրգռելու» գործը, որ մեզի վերապահուած է, այդ մէկը մենք չենք ըներ եւ կ'արդարացնենք՝ յայտնելով, թէ նիւթական հարցեր կան, գրողներ չկան, միջոցներ չկան։ Այս առնչութեամբ պէտք է ստեղծել համապատասխան հետաքրքրութիւնը եւ յաւելեալ զոհողութիւններու գնով մեր շրջապատը իրական զննելու եւ այդ մէկը մեր աչքով ժողովուրդին ներկայացնելու աշխատանքը պէտք է իրականանայ, որպէսզի երիտասարդութիւնը առնչուի համայնքի առօրեային հետ։
Այս խնդիրը ինչպէ՞ս կարելի է լուծել։
Այս մէկը մամուլի պատասխանատուներու խնդիրն է, որ նախ ներկայ աշխատակիցներուն պէտք է ուղղէ դէպի այլ մօտեցումներ, եւ մանաւանդ՝ նորերուն պատրաստութիւնը չնմանի հիներուն, չըլլայ կաղապարուած։ Մենք Լոս Անճելըսի մէջ նաեւ այլ խնդիրներ ալ ունինք։ Գաղութին կազմուածքը հայերէնի ուղղագրութեան խնդիր ալ կը ստեղծէ, եւ այս մէկը դժուարութիւն մըն է, որ մեղադրելի չէ։ Որպէսզի մենք ընթերցողները կապենք դասական ուղղագրութեան, ապա նիւթերը պէտք է ըլլան աւելի հետաքրքրական։ Այս առնչութեամբ արդէն կ'ընդարձակենք Հայաստանի լրատուութեան բաժինը՝ իր ընկերային, քաղաքական եւ տնտեսական մասերով, որպէսզի Հայաստանէն գաղթած հայերը կամրջուին թերթին։ Անդին, երկարապատում լրատուութիւնը պէտք է ըլլայ կարելի եղած չափ ամփոփ, որպէսզի չդառնայ տաղտկալի։ Մեր մօտ հեռատեսիլի բազմաթիւ կայաններ կան, որոնք լրատուութիւն կ'ընեն Հայաստանէն, նոյնիսկ հայաստանեան բոլոր ալիքները հիմա Լոս Անճելըսի մէջ կը սփռուին։ Հեռատեսիլային լրատուութեան հետ մրցելու խնդիր ալ ունինք, եւ մենք պէտք է ուրիշ բան տանք, բացի այն բաներէն, որ կը լսեն ու կը տեսնեն՝ պահպանելու համար տպագիր թերթին իմաստն ու արժէքը։
Ինչպէ՞ս կը գնահատէք «Ասպարէզ» օրաթերթին ներկայ իրավիճակը։
Կ'ենթադրեմ, որ «Ասպարէզ»ը այսօր հետաքրքրական պահ մը կ'ապրի, ա՛յն իմաստով, որ ունի կենսունակութիւն եւ համայնքին հետ անմիջականութիւն ստեղծելու ճիգ։ Բնականաբար թերութիւններն ալ շատ են։ Տակաւին ինքնաքննութիւնը չկայ, բայց կայ հետաքրքրութիւն ա՛յն մակարդակով, որ թերթը այնքա՛ն համայնքային իրադարձութիւններուն մասին կը գրէ, որ անոնք կը հետաքրքրուին թերթով։ Այս մէկն իսկ անցեալին չկար։ Լոս Անճելըսի մէջ ուրիշ օրաթերթ չկայ, որ կ'անդրադառնայ համայնքի իրադարձութիւններուն։ Կայ «Նոր Հայաստան» թերթը, որ համայնքէն լուրեր չի փոխանցեր ընթերցողներուն։ Այսօր նաեւ մեր հորիզոնները ընդարձակած ենք եւ տեղ կու տանք նաեւ համայնքի մնացեալ հատուածներուն, որպէսզի նուաճենք նոր շրջանակ մը։ Բայց այս մէկը երիտասարդութիւնը ներգրաւելու հարցը չի լուծեր, մինչ թերթի անգլերէն բաժինն ու կայքէջը ներգրաւելու ճիգեր կան, եւ այդ առնչութեամբ յօդուածագիրներու թիւերն ալ կ'աւելնան։
Տպաքանակը...
«Ասպարէզ»ը շուրջ 4000 տպաքանակ ունի, իսկ չորեքշաբթի օրերուն թիւը կը հասնի մինչեւ 7000-ի, քանի որ ձրիաբար խանութներուն կը բաժնուի։ Լիայոյս եմ, որ յառաջիկային կրնանք իւրաքանչիւր օր երկու-երեք հազար տպաքանակով տարբեր շրջաններ ձրիաբար բաժնել, որպէսզի թէ՛ մեր բաժանորդներուն եւ թէ՛ ծանուցումներուն թիւը աւելնայ։
Որո՞նք են հայ մամուլի յառաջիկայ մարտահրաւէրները։
Խմբագրական ասպարէզ վերադառնալէ ետք, տեղական խնդիրներով զբաղեցայ, եւ այդ դաշտին մէջ շատ ընելիքներ կան։ Մենք այսօր իսկական հնարաւորութիւնը ունինք «Ասպարէզ»ի տպաքանակին թիւը բարձրացնելու մինչեւ 15 հազարի։ Այդ առիթը պէտք չէ կորսնցնել, եւ թերթը պէտք է դարձնել աշխուժ միջոցի մը, որպէսզի երիտասարդութեան հետաքրքրութեան մաս կազմէ մեր մամուլն ու ընթերցանութիւնը։ Պէտք է ինքնուրոյնութիւնը յառաջանայ, ունենանք ինքնուրոյն երիտասարդ գրողներ, որոնք ուսուցիչներուն կողմէ թելադրուած չեն գրեր, այլ՝ ինքնակամ, համոզումով ու քննական մօտեցումներով։
Այլ ըսելիքներ ունի՞ք։
«Ազդակ»ի աշխուժութիւնն ու համայնքին հետ ստեղծուած անմիջականութիւնը ընդօրինակելի երեւոյթներ են, եւ «Ազդակ»էն մեր մամուլը շատ բաներ ունի սորվելիք։ Կը կարծեմ, որ «Ազդակ»-«Ասպարէզ» երկկողմանի յարաբերութիւնները, իբրեւ միեւնոյն մտայնութեամբ առաջնորդուող թերթեր, շատ կարեւոր են, եւ լեզուական թէ լրատուական մարզերու մէջ համապատասխան գործակցութիւններու ճամբով կը փորձենք օգտուիլ իրարու փորձառութիւններէն, որմէ բնականաբար կ'օգտուին մեր ընթերցողները։
Հարցազրոյցը վարեց՝
ՐԱՖՖԻ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ